Buran život pionirke feminizma Glorije Stajnam: Od abortusa do plejboj zečice

Glorija Stajnam je decenijama bila prepoznatljivo lice ženskog pokreta u Americi, neumorno se boreći za reproduktivnu slobodu, prevenciju nasilja u porodici i eliminaciju rodne nejednakosti na radnom mestu.

Njen privatni život bio je jednako revolucionaran kao i njen javni angažman, a njena odluka da stupi u brak tek u kasnijim godinama izazvala je ogromnu pažnju javnosti. Iako je dugo odbacivala ovu instituciju kao patrijarhalni konstrukt koji uništava iskrenu ljubav i ravnopravnost, u 66. godini se udala za advokata i preduzetnika Dejvida Bejla, inače oca slavnog glumca Kristijana Bejla.

Povodom te odluke, Glorija je dala izjavu koja je savršeno objasnila promenu njenih stavova: “Da sam se udala kada je trebalo, izgubila bih ime, legalno prebivalište, kreditni rejting i mnoga građanska prava. To više nije istina. Moguće je sklopiti ravnopravan brak”.

Pionirka drugog talasa feminizma

Kao pionirka drugog talasa feminizma tokom 1960-ih i 1970-ih godina, ona se nije samo teorijski zalagala za društvene promene, već je o njima pisala direktno sa terena. Nacionalnu slavu stekla je 1963. godine kada se hrabro maskirala u Plejboj zečicu kako bi iznutra istražila i javno ogolila loše radne uslove u poznatim klubovima Hju Hefnera. Taj provokativni novinarski članak uzdrmao je javnost i pokazao drugu stranu sjaja i glamura koji su plasirani muškarcima.

Njenja novinarska karijera bila je tesno isprepletena sa njenim aktivizmom, pa je tako suosnovala časopis “Njujork”, kao i čuveni magazin “Ms.” koji je ušao u istoriju kao prva nacionalna publikacija koja je na svojoj naslovnoj strani otvoreno pokrenula temu porodičnog nasilja.

Međutim, njen prelep izgled često je bio meta kritičara koji su zlonamerno tvrdili da je ona “suviše lepa” za feminističku poruku koju zastupa, sugerišući da mini-suknje koje je nosila tokom televizijskih intervjua navodno umanjuju njenu ozbiljnost.

O njoj snimljen i film

Njen životni put počeo je 25. marta 1934. godine u gradu Toledo u državi Ohajo, gde je veći deo detinjstva provela putujući sa roditeljima i sestrom. Nakon što je diplomirala na Smit Koledžu, tokom boravka u Londonu morala je da izvrši ilegalni abortus, a to teško lično iskustvo duboko je uticalo na njenu kasniju odluku da se strastveno bori za pravo žena na bezbedan i legalan prekid trudnoće.

Glorija se lavovski borila da žene dobiju pravo da poseduju kreditnu karticu bez muškog potpisa i da se upisuju u prestižne škole Ajvi lige.

Godine 1986. suočila se sa još jednom velikom životnom bitkom kada joj je dijagnostifikovan rak dojke, ali je i tu prepreku uspešno savladala i nastavila sa radom.

Koliko je njen uticaj bio ogroman svedoči i činjenica da je o njenom životu snimljen film “Misis Amerika”, kao i poznata mini-serija u produkciji EF-IKS-a koja se emitovala 2020. godine. Dobitnica je najviših priznanja, uključujući Predsedničku medalju slobode i Nagradu za životno delo u novinarstvu, a njena nepokolebljiva energija i zdrav razum ostaju večni putokaz za sve žene koje žele potpunu ravnopravnost.

Bonus video: